Сядзіба ЛЕЙПАЛІНГІС 

Лейпалінгіс узнікае падчас праўлення Вялікага князя Літоўскага і Караля Польшчы Аляксандра. У 1508 годзе кароль Жыгімонт Стары падараваў маёнтак Яну Сапегу, і яго нашчадкі валодалі сядзібай Лейпалінгіс амаль 250 гадоў. Асноўны гаспадарскі дом Антоній Крушэўскі, каноник Віленскага капітула, даручыў праектаваць вядомаму архітэктару замежжа Мартыну Кнакфусу (польск. Marcin Knackfus, литоўск. Martynas Knakfusas). Пасля таго, як пабудавалі дом з калонамі, будаўнічых работы патрабаваў і касцёл. Архітэктар планаваў, што касцёл будзе вялікім, з трыма нефами і двума вежамі. Аднак Крушэўскі захварэў, і давялося спяшацца. Таму вырашылі крыць дах, не скончыўшы нават мураваць сцены.

Мясцовыя жыхары ўспаміналі, што адзін юнак з роду Крушэўскіх ўсё глядзеў на прыгожых дзяўчат у касцёле, а выбраўшы, даручаў слуге, как прывёў у парк, у дамок з чырвонай цэглы, так званы забаўляльны дамок. Такія была “любоўныя гульні”… А потым цяжарных дзяўчат выдавалі замуж за парабкаў. Таго юнака дзяўчата звалі чортам з сядзібы.

Не менш давялося цярпець і ад гаспадра, які пераняў сядзібу ў 1820 годзе – да сабак быў больш ласкавы, а яго работнікаў забівалі розгамі за спазненьне на працу. Жанчыны-прыслужніцы кармілі грудзьмі шчанюкоў! На сабаку маглі абмяняць любога з работнікаў.

З іншых гаспадароў адзін беспаспяхова гуляў у карты, другі інакш рабіў даўгі… Трохі пашчасціла, калі адзін з даўжнікоў перапісаў Лейпалінгіс паляку інжынеру Петру Балінскаму, – сядзіба стала раскошнай рэзідэнцыяй. Пабудаванлі аранжарэю, трохпавярховы склад для збожжа і інш. Балінскі пераўладкаваў парк. Там раслі хвоі, ліпы, грабы, бярозы, клёны, асіны, дубы. Самая старая елка была 116 сантыметраў у дыяметры.

Апошнім уладальнікам сядзібы у 1913 годзе з’яўляўся Сцяпан Дор – Дарналовіч. У Лейпалінгісе ён не жыў, за сядзібнымі справамі прыглядаў чалавек, які пасля пачатку Першай Сусветнай вайны… збег. У 1920 годзе сядзібу пераняла дзяржава, тут адкрылася прагімназія. Ужо ў наш час, у 2015 годзе, ў сядзібе дзейнічалі бібліятэка і краязнаўчы музей, орган мясцовай ўлады сянюнія (стараства).

  • Сядзібны будынак, якім мы яго цяпер бачым, пабудавана ў XVIII cтагоддзі па замове каноніка Віленскага капітула Антонія Крушэўскага. Гэта быў адзін з апошіх праектаў таленавітага архітэктара таго часу Марціна Кнакфуса. Фасад будынка “глядзеў” на гарадок; паўночны фасад упрыгожылі шэсць дарыйскі калон і порцік, а паўднёвы фасад – чатыры калоны з шырокім трохкутным франтонам.
  • Побач з галоўным сядзібным домам адразу будавалася афіцына. Ніжнюю частку фасада гэтага аднапавярховга цаглянага будынка ўпрыгожылі рыфленыя карнізы. У афіцыне жылі работнікі сядзібы. Гаспадары асабліва шанавалі аканома, даручалі не толькі гаспадарчыя клопаты, але таксама і караць работнікаў. “Асобныя даручэнні” атрымліваў лёкай: яго адзін юнак, з Крушэўскіх, няспынна пасылаў у касцёл выглядзець дзяўчыну-прыгажулю.
  • У першай палове 19 ст. пабудовы сядзібы дапоўніў двухпавярховы дом для работнікаў. Яго пабудавалі, калі сядзібай валодаў польскі інжынер Пётр Балінскі. Першы паверх дома для работнікаў быў складзены бутавага з каменя, что сабралі ў палях сядзібы. Прамежкі паміж камянямі дэкаравалі дробнымі каменьчыкамі. На другім паверсе зладзілі балкон. Укруг фасаду паставілі драўляныя галерэі з драўлянымі двухбаковымі…
  • Аднапавярховы будынак будавалі прыкладна ў гэты ж час, як і асноўную рэзідэныю, тую, што ацалела да нашых дзён. Двухбаковы фасад гаспадарчай пабудовы ўпрыгожыў рыфлены карніз з гафрыраванай і тынкаванай цэглы. У гаспадарчай пабудове адначасова ўтрымлівалася больш за пяцьдзесят (50) коней. Акрамя коней, у сядзібе было прыкладна па 100 адзінак буйной і дробнай жывёлы.
  • Акрамя розных дапаможных пабудоў, на тэрыторыі сядзібы была нават вінакурня – аднапавярховы будынак з двухсхільным дахам. Пасля продажу сядзібы вінакурню ўзяла ў арэнду габрэйская абшчына горада Каўнаса. На бровары працавалі мясцовыя габрэі. У савецкі перыяд архітэктура будынка зменілася, паколькі надбудавалі другі паверх.
  • Парк на схілах левага берага ракі Сейры і ў яе даліне арганізавалі тагачасныя ўладальнікі сядзібы Сапегі. Праз некалькі стагоддзяў, калі сядзібай валодаў паляк Пётр Балінскі, парк переплавалі на англійскі манер. Пралажылі дарожкі для прагулак, выкапалі сажалку (Сымонішкес), якая каналамі злучалася з сажалкамі у сядзібе, былі пабудавалі хупавыя масткі. З раслін у парку пераважалі хвоі, елкі,…
  • Парк на схілах левага берага ракі Сейры і ў яе даліне арганізавалі тагачасныя ўладальнікі сядзібы Сапегі. Праз некалькі стагоддзяў, калі сядзібай валодаў паляк Пётр Балінскі, парк переплавалі на англійскі манер. Пралажылі дарожкі для прагулак, выкапалі сажалку (Сымонішкес), якая каналамі злучалася з сажалкамі у сядзібе, былі пабудавалі хупавыя масткі. З раслін у парку пераважалі хвоі, елкі,…

Lietuvos Dvarai : Спіс маёнткаў
Savivaldybė : Druskininkų sav.
El. paštas : info@surusvejai.lt
Telefonas : +370 615 84052
Daugiau informacijos : www.surusvejai.lt

Пакінуць адказ

Ваш адрас электроннай пошты не будзе апублікаваны.